Diagnoza psychologiczna
Katarzyna Stemplewska-Żakowicz
Diagnoza psychologiczna. Diagnozowanie jako kompetencja profesjonalna
Diagnozowanie stanowi nieodłączną część pracy każdego psychologa. Katarzyna Stemplewska-Żakowicz pisze, iż w potocznym wyobrażeniu psycholog i diagnosta to niemal synonimy. Umiejętności oraz wiedza związana z rzetelną diagnozą są warunkami koniecznymi, aby w sposób profesjonalny wykonywać swoje obowiązki. „W istocie diagnozowanie to jedna z podstawowych czynności praktykującego psychologa, bez względu na miejsce i charakter jego praktyki. Diagnozy dokonują […] psychologowie pracujący w szkole, w sądzie, w wojsku, w przedsiębiorstwie, w ośrodku penitencjarnym, w pozarządowej organizacji pomocowej, w poradni zdrowia, w poradni psychologiczno-pedagogicznej oraz w wielu innych instytucjach”, do tego dodajmy jeszcze firmy zajmujące się selekcją i rekrutacją pracowników. Europejski Dyplom Psychologa jasno określa sześć profesjonalnych kompetencji zawodowych: obok takich umiejętności jak projektowanie usług psychologicznych i ocena realizacji przeprowadzonej interwencji, kluczowa jest właśnie kompetencja diagnozowania psychologicznego, bez której wszystkie pozostałe stają się niemożliwe do zrealizowania.
Dlatego też kształcenie w zakresie diagnozowania jest jednym z ważniejszych elementów edukacji akademickiej, zgodnej z niedawno ustanowionymi standardami (dostępnymi pod adresem http://www.bip.nauka.gov.pl/_gAllery/24/04/2404/87_psychologia.pdf ). Książka Diagnoza psychologiczna, wydana w ramach serii Autorskich Podręczników Akademickich, spełnia wymogi owych standardów, a diagnoza ujęta jest tu w kategoriach kompetencji. Autorka posługując się tym pojęciem, które do psychologii wprowadził David McClelland, rozumie ten proces jako oparty na trzech filarach: wiedzy, umiejętności oraz wartościach, i według tego właśnie klucza skonstruowany jest niniejszy podręcznik.
W części poświęconej niezbędnej wiedzy, jaką musi posiadać kompetentny diagnosta, przedstawiono zarówno tradycyjne, jak i współczesne podejście do diagnozowania, a zwłaszcza podkreślono powszechnie uznaną przez towarzystwa psychologiczne prawdę, że intuicyjne wnioskowanie zawodzi w przypadku diagnozy psychologicznej. Z tego powodu szczególna uwaga została poświęcona na omówienie diagnozy opartej na dowodach empirycznych (EBA). Podejście to jest obecnie uznane przez Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne za najbardziej efektywne i właściwe w postępowaniu diagnostycznym i terapeutycznym. Znajduje się tu również rzetelne omówienie metod i technik diagnostycznych, w tym wywiadu, obserwacji i testowania, wraz z przedstawieniem konkretnych narzędzi. Co ważne, proces diagnozowania nie został ujęty tu tylko z perspektywy określonych czynności, jakie musi podjąć psycholog, lecz również podkreślono kontekst społeczny i kulturowy tego procesu.
Druga część podręcznika dotyczy kolejnego filaru kompetencji diagnostycznej, mianowicie umiejętności, w zakresie których szczególną rolę odgrywa komunikacja. Szczegółowo omówione zostały kompetencje interpersonalne, które są niezbędne w budowaniu kontaktu na linii psycholog – klient, oraz komunikacyjne, takie jak aktywne słuchanie czy konstruowanie wypowiedzi. Zasygnalizowano problem budowania granic w relacji i wyczerpująco przedstawiono rolę czynników kulturowych w procesie diagnozowania.
W części trzeciej, ostatniej, Autorka omawia etyczne zagadnienia praktyki psychologicznej: „Przestrzeganie standardów zawodowych – gdy jest naturalne, gdy nie wynika z wdrukowanych w pamięci punktów kodeksu, lecz z wrażliwości i doświadczenia – sprawia, że nasze zachowanie w kontakcie z uczestnikiem badania nabiera tej szczególnej psychologicznej jakości, która jest spostrzegana przez naszych klientów, niekoniecznie z pełną świadomością. Sądzę, że to właśnie ta jakość sprawia, że klienci nam ufają i powierzają swoje troski”.
Seria Autorskich Podręczników Akademickich została przygotowana z myślą o studentach psychologii, którzy nie zatrzymują się tylko na najważniejszych, podstawowych zagadnieniach omawianych na zajęciach, ale przede wszystkim poszukują niezbędnych wiadomości, aby od pierwszych dni kompetentnie wykonywać zawód psychologa. Najnowszy podręcznik diagnozy psychologicznej autorstwa K. Stemplewskiej-Żakowicz wyposaża Czytelnika właśnie w taką wiedzę, pomaga kształtować umiejętności i uświadamia wartości, na jakich powinien opierać się profesjonalny diagnosta i terapeuta. Jednocześnie poprzez fakt, że jego zawartość jest zgodna ze standardami nauczania na polskich uczelniach wyższych, zapoznanie się z nim pozwoli zdać każdy egzamin z diagnozy psychologicznej!
Podstawowe informacje:
Seria: Autorskie Podręczniki Akademickie pod redakcją prof. D. Dolińskiego i prof. J. Strelaua
Katarzyna Stemplewska-Żakowicz
Diagnoza psychologiczna. Diagnozowanie jako kompetencja profesjonalna
Redakcja naukowa: prof. dr hab. Dariusz Doliński, prof. dr hab. Jan Strelau
Recenzje: prof. dr hab. Anna Matczak, prof. dr hab. Władysław Jacek Paluchowski
ISBN: 978-83-7489-204-9
Format 200x250
Oprawa twarda
69,90 zł
256 stron